ANTALYA – Tarım ve Orman Bakanlığı, anavatanı Antalya’nın Akseki ilçesi olan Toros kardeleni (Galanthus elwesii) için kontrollü üretim ve ihracat modelini sürdürüyor. Geçtiğimiz yıl 5 yıl süreyle koruma altına alınan türün doğadan sökümü yasaklanırken, üretim yalnızca Bakanlık izniyle oluşturulan parsellerde gerçekleştiriliyor.
Bakanlık tarafından belirlenen uygulamaya göre kardelen üretimi yapmak isteyen ihracatçı firmalar için özel üretim parselleri oluşturuluyor. Bu parsellerdeki üretim, ziraat mühendislerinin denetimi altında yürütülüyor. Üreticilere yıllık söküm ve ihracat kotası veriliyor ve söküm işlemleri bakanlık görevlilerinin gözetiminde gerçekleştiriliyor.
Baharın müjdecisi olarak bilinen ve endemik türler arasında yer alan kardelenler, nergisgiller familyasına ait. Toroslar’da yetişen Galanthus elwesii türü, Avrupa pazarlarında en çok talep gören kardelen türleri arasında bulunuyor. Süs bitkisi olarak da kullanılan kardelen soğanı; kozmetik sanayisinin yanı sıra tıp alanında bazı ilaçların üretiminde de değerlendiriliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan "Doğal Çiçek Soğanlarının 2026 Yılı İhracat Listesi Hakkında Tebliğ" kapsamında 7 milyon adet Toros kardeleni (Galanthus elwesii) soğanının üretim parsellerinden sökülerek Avrupa ülkelerine ihraç edilmesine izin verildi. 12 Aralık 2025 tarihli ve 33105 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ, 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
Bakanlık tarafından yayımlanan düzenlemeye göre doğadan toplanan birçok bitki türünün ihracatı yasaklandı. Doğadan sökülen soğan, yoğurt çiçeği, çiğdem, ters lale, zambak, müşkürüm, kara çiğdem, lale, yılan bacağı, yılan pancarı, çakmuz, yılan bıçağı, nilüfergiller, salepgiller, yılan yastığı, kum zambağı, şark sümbülü, censiyan, siklamen, kardelen, süsen, şakayık ve sarıkokulu gibi türlerin ihracatına izin verilmeyecek.
Antalya’nın Akseki ilçesinde kardelen soğanı ihracatı yapan Mehmet Oğuz, "Torosların gelinliği" olarak bilinen kardelenlerin Avrupa’da ilaç ve kozmetik sanayisinde kullanıldığını söyledi. Firmalarının 2015 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan izin aldığını belirten Oğuz, 2016 yılından itibaren kendilerine ait tarım arazilerinde damızlık parseller oluşturmaya başladıklarını ve her yıl üretim alanlarını genişlettiklerini ifade etti.
2016 yılında Akseki’nin Çimi Mahallesi’nde üretime başladıklarını anlatan Mehmet Oğuz, Tarım ve Orman Bakanlığının kontrolünde ilk etapta 250 kilogram kardelen tohumu ektiklerini söyledi. Oğuz, "Bugüne kadar yaklaşık 2 milyon 500 bin tohumdan anaçlıktan alıp elde ettiğimiz 600 binin üzerinde büyük boy ürün elde ettik. Bu ürünlerin elek altılarını ise Bakanlığın bize vermiş olduğu yetkiyle doğaya tekrar bıraktık" diye konuştu.
Akseki’nin Çimi Mahallesi’ndeki arazilerinde yürüttükleri üretime dikkat çeken Oğuz, kardelenlerin hem tohumdan hem de kökten çoğaldığını belirtti. Oğuz, "2 milyon 500 bin tohumu yaklaşık 600 bin adet yumru soğandan elde ettik. Buradaki amacımız doğanın talan edilmemesi ve türün doğada devamlılığının sağlanmasıdır" ifadelerini kullandı.
Doğada kendiliğinden yetişen Toros kardeleninin belirlenen kotanın üzerinde toplanması ve neslinin tehlike altına girmesi nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından geçtiğimiz yıl Akseki bölgesinde doğadan sökümün 5 yıl süreyle yasaklandığı hatırlatıldı. Tebliğde ayrıca doğadan izinsiz ve kaçak toplama yapan kişi veya kuruluşlar hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri uyarınca işlem yapılacağı belirtildi.
İhracat aşamasında gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında ise 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında yasal işlem uygulanacağı kaydedildi. Biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir ihracatın sağlanması amacıyla üretim parselleri modelinin yaygınlaştırılmasının hedeflendiği bildirildi.
