Kolon kanseri: Yılda 22 bin Türk vatandaşına tanı konuyor

Dünyada her yıl yaklaşık 2 milyon, Türkiye’de ise 22 bin kişiye kolorektal kanser tanısı konuluyor. Uzmanlar, bu yaygın kanser türünde erken teşhis ve düzenli taramanın hayati önem taşıdığının altını çiziyor. Özellikle 50 yaş üstü bireyler risk altında olsa da, genç yetişkinlerde de vaka sayısında belirgin bir artış gözleniyor.

Bölgesel Farklılıklar ve Tedavi Şansı

Kolorektal kanser, küresel çapta en yaygın kanser türlerinden biri. Türkiye’de ise Kuzeydoğu Anadolu, Ortadoğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde hayat kaybı oranlarında artış dikkat çekiyor. Erken evrede tespit edildiğinde yüksek oranda tedavi edilebilen bu hastalıkta, 5 yıllık sağkalım oranı yüzde 90’ın üzerine çıkabiliyor. Memorial Antalya Hastanesi Genel Cerrahi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Alihan Gürkan, bazı yaşam tarzı değişiklikleri ile riskin yüzde 30-50 oranında azaltılabileceğini vurguluyor.

Kimler Risk Altında?

Prof. Dr. Alihan Gürkan, kolorektal kanserin kalın bağırsak ve rektum hücrelerinin kontrolsüz büyümesiyle oluştuğunu ve genellikle poliplerden başladığını ifade ediyor. Kesin nedeni tam bilinmese de, risk faktörleri arasında genetik yatkınlık, ileri yaş (özellikle 50 yaş üstü), sağlıksız beslenme, obezite, sigara ile alkol kullanımı, hareketsiz yaşam tarzı ve inflamatuar bağırsak hastalıkları (Crohn veya ülseratif kolit gibi) yer alıyor. Bu faktörler hücrelerde genetik değişikliklere yol açarak kanser gelişimini tetikleyebiliyor.

Hangi Belirtilere Dikkat Edilmeli?

Kolon kanserinin belirtileri erken evrede genellikle belirgin olmuyor. Prof. Dr. Gürkan, belirtilerin kişiden kişiye değişebileceğini ancak yaygın olanların şunlar olduğunu söylüyor: dışkıda kan görülmesi, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (ishal, kabızlık veya dışkı şeklinde incelme), karın ağrısı veya kramplar, açıklanamayan kilo kaybı, yorgunluk ve halsizlik. Bu belirtiler fark edildiğinde doktora başvurmanın erken tanı ve tedavi şansını artırdığı vurgulanıyor.

Korunmak İçin Neler Yapılmalı?

Prof. Dr. Alihan Gürkan, kolorektal kanserin büyük ölçüde yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebileceğini belirterek korunma yollarını şöyle sıralıyor:

• Sağlıklı Beslenme: Meyve, sebze ve tam tahıllar açısından zengin, lifli bir diyet uygulayın. Kırmızı et ve işlenmiş et tüketimini sınırlayın.
• Sigara ve Alkol: Sigara içmek riski artırır. Alkol tüketimini minimuma indirin veya bırakın.
• Kilo Kontrolü ve Egzersiz: Fazla kilolardan, özellikle karın bölgesindeki yağlanmadan kaçının. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapın.
• Düzenli Tarama: 45-50 yaşından itibaren düzenli kolonoskopi yaptırın. Aile öyküsü varsa daha erken başlayın.
• Su Tüketimi ve Bağırsak Düzeni: Bol su için, düzenli tuvalet alışkanlığı edinin ve kabızlıktan kaçının.