KAHRAMANMARAŞ-BHA
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın "Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu", afet sonrası bölgede hayata geçirilen kapsamlı istihdam desteklerini gözler önüne serdi. Raporda, iş gücü piyasasında yaşanan değişimler ve bu değişimlere yönelik alınan önlemler detaylı bir şekilde incelendi.
Depremlerden etkilenen 11 ilde, sanayide çalışan iş gücünün inşaat sektörüne kayması, iş yerleri ile ekipmanların hasar görmesi ve sipariş iptalleri nedeniyle özellikle imalat sektöründe ciddi bir daralma yaşandı. Üretimdeki bu azalma ve nitelikli iş gücünün başka illere göç etmesi, bölgedeki iş gücü açığını daha da derinleştirdi.
Bu zorlu koşullara karşı, deprem bölgesinde mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programlarına yönelik özel uygulamalar devreye alındı. 6 Şubat 2023 tarihini içeren yasaklılık hükümleri 2024 ve 2025 yıllarında uygulanmadı. Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ile Gaziantep'in İslahiye ve Nurdağı ilçelerinde 2025 sonuna kadar uygulanan programlarda istihdam yükümlülük süresi ve taahhüt oranları düşürüldü. Diğer bazı illerde de benzer esneklikler sağlandı.
Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından 6 Şubat 2023-2025 sonu arasında düzenlenen mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programlarından 60 bin 582 kişi yararlandı. Bu programlar için yapılan harcama 2,9 milyar liraya ulaştı.
Toplum Yararına Programlar kapsamında deprem bölgesinde 92 bin 237 kişiye yaklaşık 18 milyar lira ödeme gerçekleştirildi. Bu programlara ilişkin katılım süresi ve hane başına kişi sınırlamaları uygulanmadı. Kısa çalışma ödeneği kapsamında ise yaklaşık 111 bin kişiye, uzatma ödemeleri dahil olmak üzere 1 milyar lira destek sağlandı. Nakdi ücret desteği kapsamında da yaklaşık 82 bin kişiye toplam 700 milyon lira ödeme yapıldı.
Raporda ayrıca, sosyal güvenlik prim borçları, sağlık hizmetlerinden yararlanma süreleri ve işverenlere yönelik mücbir sebep uygulamalarının uzatıldığı bilgisi paylaşıldı. Depremden etkilenen illerde prim borçları ve bildirim süreleri 2026 yılına kadar ertelendi. Öte yandan, 6 Şubat 2023-31 Aralık 2025 döneminde deprem bölgesinde 88 bin 229 yabancıya çalışma izni verildi. İŞKUR ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği iş birliğiyle yürütülen Sosyal Dayanıklılık Programı kapsamında ise 767 kişi uygulamalı eğitimlerden faydalandı.
