Adana'nın su kaynakları analizi: En temiz Çatalan, en riskli lagünler

ADANA - BHA

Türkiye’nin en zengin su havzalarından birine sahip Adana’da, kentteki su kaynakları ve kirlilik durumu 2025 yılı verileriyle netleşti. Yıllık toplam 4 milyar 921 milyon metreküplük su potansiyeline sahip olan şehirde, barajlardan lagünlere, nehirlerden yeraltı su rezervlerine kadar tüm su varlıkları kapsamlı bir şekilde analiz edildi.

Barajlar ve Lagünler: Dev Rezervuarlar

Adana’nın su varlığı, yalnızca akarsularla sınırlı değil. Kentte yerüstü su potansiyeli 4.312 hm³, yeraltı suyu emniyetli rezervi ise 609 hm³ olarak belirlendi. Toplam 17.846 hektarlık baraj alanının büyük kısmını Çatalan (9.242 ha) ve Seyhan (7.816 ha) barajları oluşturuyor. Kozan ve Yedigöze barajları ise kentin diğer önemli rezervuarları arasında yer alıyor.

Bölgede doğal göller de önemli ekosistemler oluşturuyor. Toplam 12.850 hektarlık göl alanında Akyatan (5.000 ha) ve Ağyatan (5.500 ha) lagünleri, flora ve fauna açısından kritik alanlar olarak öne çıkıyor.

Nehirlerin Hayati Rolü

Adana’nın su kaynaklarının can damarı olan nehirler, enerji üretimi, sulama ve içme suyu temini açısından hayati öneme sahip. Ceyhan Nehri, saniyede 245 metreküp akış hızıyla debi şampiyonu olurken, Seyhan Nehri 560 kilometrelik uzunluğu ve kentten geçen 300 kilometrelik hattıyla kentin içme suyu ve tarım ihtiyacını karşılıyor. Turizm açısından ise 162 km uzunluğundaki Çakıt Çayı, su sporları için stratejik bir rezerv olarak değerlendiriliyor.

Yeraltı Sularında Kritik Uyarı

Yeraltı suları, Adana’da özellikle tarım sektörünün baskın kullanımını ortaya koyuyor. Toplam 609 hm³’lük emniyetli rezervin 451,48 hm³’ü tahsis edilmiş durumda. Kentteki 8.527 kuyunun 7.363’ü sulama, 650’si sanayi ve 514’ü içme suyu amaçlı kullanılıyor. En yoğun kullanım ise Seyhan, Çukurova, Yüreğir ve Sarıçam hattında yıllık 224 milyon m³ ile gerçekleşiyor. Uzmanlar, emniyetli rezervin %75'inin kullanıldığına dikkat çekerek yeraltı suları için "tasarruf" uyarısı yapıyor.

Çatalan: Temizliğin Simgesi

Şehrin can damarı olan Çatalan Baraj Gölü, kirlilikten en uzak nokta olarak tescillendi. İçme suyu havzasında yer alan endüstriyel tesislerin hiçbir atık suyu göle deşarj edilmiyor; tüm tesisler "sıfır atık" ve geri dönüşüm yöntemiyle çalışıyor. Analizlerde azot ve amonyum değerleri en düşük seviyelerde çıktı. Ancak Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi (AOSB) 2024 yılında 24,5 milyon m³ endüstriyel atık suyu arıtarak Ceyhan Nehri’ne deşarj etti. Arıtma tesisinin çıkış suları, çevre yönetmeliği sınır değerleri dahilinde tutulsa da Ceyhan Nehri'nin debisi ve ekolojik kalitesi bu noktadan itibaren titizlikle izleniyor.

Lagünlerde Kirlilik Alarmı

Analiz sonuçları, özellikle denize yakın sulak alanlarda kirlilik yükünün arttığını gösteriyor.

Ağyatan Lagünü ve Tuzla Gölü: 2024 yılı analizlerine göre bu bölgelerde Amonyum Azotu seviyeleri mevsimsel olarak uç değerlere ulaştı. Özellikle Ağyatan Lagünü’nde Haziran ayında ölçülen 275,93 mg/L seviyesindeki amonyum, ekosistem üzerindeki baskıyı gözler önüne seriyor.

Yumurtalık Yeniköy Deresi: Kimyasal analizlerde Nitrat Azotu seviyesinin (10,12 mg/L) yüksek çıktığı noktalar arasında yer alarak "yakın takip" listesine girdi. Bu veriler, sulak alanların korunması ve kirliliğin yönetimi için kritik öneme sahip.

Kentteki atık su arıtma yükü de ciddi boyutlarda. ASKİ verilerine göre, Seyhan/Çukurova arıtma tesisi günlük 227.347 m³ ile şehrin en büyük yükünü üstleniyor. Adana Büyükşehir Belediyesi ve ilgili kurumlar, yerüstü ve yeraltı su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını sağlamak ve kirliliği azaltmak için düzenli izleme ve önlem çalışmalarına devam ediyor.